پیشنوشت1: انگیزه نوشتن این مطلب، چند ده میلیون تومان بوده است که میتوانسته به نحو بهتری هزینه شود و یا حداقل، خرج تفریح شود. اما به نظرم مهمترین دستاورد این هزینهها، همین مطلبی باشد که در ادامه مینویسم. همچنین مطالبی که مینویسم، از قول من است که نه برنامهنویس هستم و نه گرافیست. صرفا فردی هستم که سالهاست تجربهی کار با نرمافزارهای مختلف را داشتهام و چیزی که برایم مهم بوده، این است که کدامیک برای پیشبرد یک فروشگاه اینترنتی، بهتر است و دردسر کمتری دارد و کدامیک منجر به دردسر بیشتری میشود.
پیشنوشت2: دوستان برنامهنویس من و یا دوستانی از من که صاحب شرکت طراحی سایت هستند و این مطلب را میخوانند، لطفا در نظر داشته باشند که در این مطلب بیشتر از نرمافزار و CMS صحبت میکنم و نه شخص و شرکت.
پس از اینکه یک فرد یا یک تیم تصمیم به ایجاد کسبوکار اینترنتی گرفت (و تمام موارد اعم از بیزنسپلن و … را آماده کرد)، وارد قدم طراحی فروشگاه اینترنتی میشود. قدمی که از نظر من، مهمترین قدم برای یک کسبوکار اینترنتی است.
برای یک فروشگاه اینترنتی، هیچوقت به سراغ طراحی از صفر نروید. مگر اینکه شما قصد رقابت با امثال دیجیکالا را داشته باشید. دنیای فروشگاه اینترنتی کاملا متفاوت از دنیای یک سایت شخصی و وبلاگ و یا سایتهای تولید محتوا است. برای ایجاد یک فروشگاه اینترنتی، پول زیادی خرج نکنید. طراحی یک فروشگاه اینترنتی از صفر، بودجهی زیادی لازم دارد. پولی که به زودی از بابت هزینه کردنش پشیمان خواهید شد. جدای از هزینه، زمان زیادی را نیز از دست خواهید داد.
اکثر برنامهنویسها و شرکتهای طراحی سایت، شما را از CMSها و سیستمهای آماده میترسانند. اما به نظر من بیش از آنکه امثال ورودپرس و ووکامرس و مجنتو و اپنکارت و … مشکل داشته باشند، مشکل از افرادی است که با این CMSها آشنایی کامل ندارند. برای مثال اگر میگویند که وردپرس امن نیست، دلیلش این است که زیاد با وردپرس کار نکردهاند و روی آن اشراف ندارند.
هنگامیکه نزد یک طراح سایت میروید، احتمالا میگویید سایتی شبیه دیجیکالا میخواهید، اما من میگویم که لطفا از این توهم دور شوید. اگر قصد دیجیکالا شدن دارید، باید چندین برنامهنویس را استخدام کنید و سایتی در آن حد طراحی کنید. البته بعید میدانم دیجیکالا امکاناتی داشته باشد که یک CMS ندارد. پس نمیتوانید قصد دیجیکالا شدن (در همان حد و اندازه) را داشته باشید اما طراحی سایت را به شرکت یا فرد خارج از سازمان خودتان بسپارید.
اگر قصد ایجاد یک فروشگاه اینترنتی دارید، من به شما استفاده از سیستمهای آمادهای نظیر شاپفا، ووکامرس و اپنکارت و منجتو را پیشنهاد میکنم. تنها چیزی که لازم دارید این است که فرد متخصص هر یک از این سیستمها را پیدا کنید و مدت کوتاهی استخدامش کنید تا سایت را طراحی کرده و دردسترس بازدیدکننده قرار دهد. البته امنیت مثلا ووکامرس در گرو امنیت وردپرس است و امنیت وردپرس نیز در گرو این است که با آپدیتهای آن و افزونههای امنیتی آن هماهنگ شوید و به Backup گیری اهمیت دهید. البته بهانهی دوم طراحان سایت نیز ممکن است عدم سازگاری این CMSها با زبان فارسی باشد، که این هم مدتهاست مشکل خاص و جدی ایجاد نکرده است. مشکلات طراحی یک فروشگاه اینترنتی بدون این CMSها، بسیار جدیتر خواهد بود.
به نظرم طراحی یک فروشگاه اینترنتی را باید به فردی سپرد که کارش طراحی فروشگاه اینترنتی باشد نه اینکه هر نوع سایتی طراحی کرده باشد و یکی دو تا فروشگاه هم در رزومهاش داشته باشد. دنیای فروشگاه اینترنتی کاملا متفاوت و گسترده و بهروز است. باید امکانات فراوانی داشته باشد. امکاناتی که بعید میدانم فردی که چند سال تجربهی فروش اینترنتی را نداشته باشد، حتی از ۱۰ درصد آنها هم مطلع باشد.
ما وقتی تجربهای نداریم و به یک طراح سایت مراجعه میکنیم، قاعدتا او برایمان نسخه میپیچد. نسخهای که براساس تواناییهای خودش است. وقتی قدم اول را اشتباه برداریم، متاسفانه امکان اصلاحش خیلی بعید است. اگر ما از ابتدا یک سیستم و یا CMS و یا طراح اشتباه را انتخاب کنیم، خیلی سخت است که از آن جدا شویم و اصلاحات لازم را برای تغییر مسیر انجام دهیم.
اگر ما فروشگاه خود را با CMSهای عمومی مثل ووکامرس ایجاد کنیم، تا دنیا دنیاست، افرادی هستند که بتوانند در مواقع لازم به داد ما برسند. اما اگر یک CMS ناآشناتر در ایران مثل Bitrix را انتخاب کنیم، افرادی زیادی در ایران نیستند که با این CMS کار کرده باشند و دیر یا زود به بنبست میرسیم. پس وقتی CMS به بنبست میرسد، طراحی یک فروشگاه اینترنتی، زودتر به بنبست خواهد رسید، چرا که جز طراحش، فرد دیگری نمیتواند آن را توسعه دهد و یا ایرادات احتمالیاش را برطرف کند. طراح هم که اگر در استخدام ما نباشد، مشخص نیست که آیا یکسال دیگر هم در همین کار است و یا به شغلهای دیگری روی آورده است و یا اصلا وقت و زمانی برای ما دارد یا خیر. اما استفاده از CMSهای عمومیتر، باعث میشود کمتر دچار مشکل شویم.
پس تمام حرف من در این مطلب این است که چرخ را از اول اختراع نکنید. هیچوقت یک فروشگاه اینترنتی را از صفر طراحی نکنید. بهترین و حرفهایترین طراحها هم نمیتوانند فروشگاه خوبی را (از نظر کاربرد و امکانات) به شما تحویل دهند.
اغلب افراد و شرکتهایی که سایت طراحی میکنند، قبلا یا برنامهنویس بودهاند و یا گرافیست و سپس به طراحی سایت روی آوردهاند. برنامهنویسها، به ظاهر سایت توجه نمیکنند و امنیت سایت را مهم میدانند. گرافیستها، به ظاهر سایت توجه میکنند و به آنچه در پشت سایت میگذرد، توجه زیادی ندارند. پس پیشنهاد میکنم که بدون اطلاع کافی، نزد هیچکدام از آنها نروید. نه اینکه بگویم آنها خبیث هستند. اصلا چنین منظوری ندارم. قصدم این است که بگویم نه شما و آنها، از چیزی که واقعا مهم است، اطلاعی ندارید. به نظر من امنیت و گرافیک یک فروشگاه اینترنتی، اهمیت دارد اما رتبههای اولِ اهمیت را ندارند.
یک فروشگاه اینترنتی، چند صد ماژول و امکانات مختلف دارد. امکاناتی که هزینهی ایجادشان در خارج از یک CMS فروشگاهی مثل ووکارمس و یا مجنتو و یا اپنکارت، هزینههای فراوانی دارد. اما اگر فروشگاه خود را توسط یک CMS فروشگاهی ایجاد کنید و ندانید که امروز چه امکاناتی برای فروشگاهتان میخواهید، افزودن آن امکانات به فروشگاههتان به راحتی و با هزینههای خیلی کمی انجام میشود.
فروشگاه اینترنتی خودتان را با CMSهایی ایجاد کنید که هزاران فروشگاه اینترنتی با آن ایجاد شده است و مدام توسعه پیدا میکنند و به امکانات آنها افزوده میشود. پیشنهاد من شاپفا یا WooCommerce یا OpenCart یا Magento است. البته نیازی نیست که خودتان شخصا اقدام به طراحی فروشگاه کنید، بلکه بهتر است ایجاد فروشگاه را به فردی بسپارید که متخصص هر یک از این سیستمها باشد.
انتخاب یک سیستم طراحی اشتباه، شما را به دردسر میاندازد. راه اصلاحش سخت و هزینهبر و حتی ناممکن خواهد بود.
برای انتخاب فرد یا شرکت طراح فروشگاه اینترنتی حتی توسط CMSهای فروشگاهی، به جای توجه به شهرتهای اکثرا کاذب، به نمونه کارهای آنها دقت کنید. با مشتریانشان تماس بگیرید، مخصوصا مشتریانی که بیش از یکسال از طراحی سایتشان گذشته باشد و از میزان پشتیبانی فرد یا شرکت طراحی کننده، مطلع شوید.
پینوشت: اگر افرادی هستند که قصد دیجیکالا شدن دارند و میخواهند چند ده میلیارد و چند صد میلیارد تومان نیز هزینه کنند، من به عنوان یک فروشندهی کالا در بستر اینترنت، به آنها پیشنهاد میکنم که دنبال ایدههای برای ارائه خدمات باشند و نه کالا. خدمات، سودآوری بیشتری دارد و نیروی انسانی و تجهیزات بسیار کمتری لازم دارد.